Công nghệ kéo người lao động vào vòng xoáy làm việc 24/7

Những nội dung này được thảo luận tại sự kiện “Môi trường làm việc tâm lý – xã hội” do Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) tại Việt Nam tổ chức.

Phát biểu khai mạc sự kiện, bà Sinwon Park, Giám đốc Văn phòng ILO tại Việt Nam, nhấn mạnh rằng các rủi ro tâm lý – xã hội đang ngày càng ảnh hưởng sâu sắc đến trải nghiệm của người lao động nhưng thường chưa được quan tâm đúng mức.

“Các rủi ro tâm lý – xã hội không phải là điều không thể tránh khỏi. Chúng chịu ảnh hưởng bởi cách công việc được thiết kế và quản lý, đồng nghĩa với việc chúng ta hoàn toàn có thể phòng ngừa. Một môi trường làm việc an toàn và lành mạnh phải bao gồm cả sức khỏe tinh thần và sự an tâm của người lao động, điều này đặc biệt quan trọng đối với lao động trẻ đang thích ứng với thị trường lao động biến đổi nhanh chóng”, bà nhấn mạnh.

Tại sự kiện, các chuyên gia quốc tế và đại diện các cơ quan ban ngành Việt Nam đã chỉ ra một thực trạng đáng báo động: sức khỏe tinh thần của người lao động đang trở thành một bài toán nan giải, đặc biệt trong bối cảnh công nghệ AI và sự giám sát kỹ thuật số gia tăng.

Những “sát thủ thầm lặng” tại nơi làm việc

Trình bày tại tọa đàm, bà Yuka Uchida, chuyên gia cao cấp về an toàn sức khỏe nghề nghiệp của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), nhấn mạnh rằng một môi trường làm việc an toàn và khỏe mạnh không chỉ là phúc lợi, mà là nguyên tắc và quyền cơ bản của con người.

Tuy nhiên, số liệu thống kê lại cho thấy một mảng tối: mỗi năm thế giới có gần 3 triệu người tử vong vì các nguyên nhân liên quan đến công việc. Đáng chú ý, hơn 85% trong số đó không phải do tai nạn trực tiếp, mà do bệnh tật phát sinh từ môi trường làm việc.

Riêng tại Việt Nam, con số ước tính khoảng hơn 20.000 người tử vong mỗi năm do tai nạn và bệnh nghề nghiệp. Bà Yuka chỉ ra 5 yếu tố rủi ro tâm lý xã hội chính: áp lực công việc quá tải, sự mất cân bằng giữa nỗ lực và phần thưởng, sự bấp bênh trong công việc, thời gian làm việc quá dài (trên 55 giờ/tuần) và tình trạng bắt nạt, quấy rối.

“Lao động trẻ là đối tượng dễ bị tổn thương nhất. Họ đang trong giai đoạn phát triển về thể chất lẫn tâm lý, thiếu kinh nghiệm thực tế và thường ít hiểu biết về quyền lợi của mình”, chuyên gia ILO nhận định.

Đồng quan điểm, bà Hồ Thị Kim Ngân, Phó ban Quan hệ lao động, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, cho rằng chuyển đổi số đang tạo ra những áp lực vô hình nhưng cực kỳ nặng nề.

“AI và công nghệ số đôi khi khiến công việc trở nên liên tục 24/7. Chúng ta cứ ngỡ công nghệ giúp con người có thêm thời gian nghỉ ngơi, nhưng thực tế, nó khiến người lao động phải phản hồi công việc ngay cả khi đã về nhà, xóa nhòa ranh giới giữa đời sống và văn phòng”, bà Ngân chia sẻ.

Rào cản từ nỗi sợ bị “tinh giản nhân sự”

Một trong những thách thức lớn nhất được nêu ra tại tọa đàm là sự im lặng của người lao động. Nhiều người trẻ cảm thấy kiệt sức (burnout) nhưng lại có xu hướng che giấu tình trạng của mình.

Bà Hồ Thị Kim Ngân phân tích, trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp đang tái cấu trúc và tinh giản biên chế, lao động trẻ sợ rằng nếu thừa nhận mình đang gặp vấn đề tâm lý, họ sẽ bị đánh giá là kém năng lực, thiếu sức chịu đựng và trở thành cái tên đầu tiên nằm trong danh sách cắt giảm. “Nỗi sợ mất việc làm khiến người lao động không dám trả lời ‘Tôi không khỏe’ khi được hỏi thăm”, bà Ngân nói.

Từ góc độ dịch vụ việc làm, ông Ngô Xuân Liễu, Giám đốc Trung tâm Quốc gia về Dịch vụ việc làm (Bộ Nội vụ), bổ sung thêm về “cú sốc văn hóa” khi chuyển từ nhà trường sang môi trường doanh nghiệp.

Ông cho biết nhiều bạn trẻ bỡ ngỡ trước những quy tắc ngầm, tình trạng “ma cũ bắt nạt ma mới” hay sự cạnh tranh thiếu lành mạnh, dẫn đến sự bất ổn về tâm lý ngay từ những ngày đầu gia nhập thị trường lao động.

Ngoài ra, định kiến xã hội về “bệnh tâm thần” vẫn còn nặng nề, đặc biệt ở khu vực nông thôn. Đại diện một tổ chức tư vấn tâm lý tại tọa đàm chia sẻ, tại nhiều vùng miền, việc gặp bác sĩ tâm lý vẫn bị coi là điều gì đó “điên rồ”, khiến người lao động càng bị cô lập trong chính nỗi đau của mình.

Xây dựng “kháng thể” tâm lý từ đối tác ba bên

Để giải quyết vấn đề này, các diễn giả khẳng định cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà nước, người sử dụng lao động và người lao động.

Bà Trần Thị Hồng Liên, Phó Giám đốc Văn phòng Giới sử dụng lao động (VCCI), khẳng định quan điểm của doanh nghiệp hiện nay đã thay đổi. An toàn lao động không chỉ là trang bị bảo hộ, kiểm tra máy móc mà phải là an toàn tâm lý.

Bà Liên nhấn mạnh: “Để thu hút nhân tài, lương không phải là tất cả. Doanh nghiệp cần tạo ra môi trường làm việc hạnh phúc, nơi người lao động được tôn trọng và thấu hiểu. AI rất thông minh nhưng AI không có trái tim, và đó là lý do vì sao sự kết nối giữa người với người trong tổ chức là vô giá”.

VCCI khuyến nghị các doanh nghiệp lồng ghép chỉ số hài lòng của nhân viên vào chiến lược phát triển, đồng thời đào tạo kỹ năng quản trị cảm xúc cho cấp quản lý để họ có thể nhận diện sớm những dấu hiệu bất thường của nhân viên.

Về phía cơ quan quản lý, ông Ngô Xuân Liễu cho biết hệ thống dịch vụ việc làm công đang nỗ lực cập nhật khung pháp lý và lồng ghép tư vấn tâm lý vào hoạt động giới thiệu việc làm.

Trong khi đó, bà Hồ Thị Kim Ngân tiết lộ Công đoàn đang hướng tới việc quản lý hồ sơ sức khỏe điện tử và thực hiện tầm soát sức khỏe tâm thần định kỳ cho công nhân viên, bên cạnh các kỳ khám sức khỏe thể chất thông thường.

Kết lại tọa đàm, chuyên gia ILO Yuka Uchida gửi thông điệp mạnh mẽ đến người trẻ: “Đừng chờ đợi chính sách thay đổi rồi mới bảo vệ mình. Hãy chủ động lên tiếng, tìm kiếm sự hỗ trợ từ gia đình, đồng nghiệp hoặc công đoàn. Sức khỏe của bạn là tài sản lớn nhất, và bạn có quyền được làm việc trong một môi trường an toàn cả về thể xác lẫn tâm hồn”.

Tin tức An sinh xã hội, thông tin đào tạo việc làm

Trả lời Hủy

Việc làm tốt nhất từ những nhà tuyển dụng hàng đầu

Tuyển dụng hiệu quả và nhanh chóng

ĐĂNG KÝ NHẬN TIN