“Nhiều chương trình 0 đồng nhưng người lao động phải đóng phí khổng lồ”

Hàn Quốc: Đàm phán thất bại, Samsung đối mặt với cuộc đình công lịch sử

Thủy sản chết bất thường ở Nghệ An, chưa thể kết luận nguyên nhân

Lương công nhân lên đến 33 triệu đồng/tháng tại sàn việc làm phường Minh Phụng

Phát biểu tại hội nghị tập huấn về công tác đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài tại tỉnh Thái Nguyên sáng 14/5, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Vũ Chiến Thắng đã thẳng thắn chỉ ra những “điểm nghẽn” lớn khiến mục tiêu đưa 115.000 lao động ra nước ngoài trong năm 2026 đối mặt với nhiều thách thức.

“Người dân chỉ tin những chương trình có trả phí”

Theo Thứ trưởng, khó khăn đầu tiên đến từ sự cạnh tranh của thị trường lao động trong nước. Khi các khu công nghiệp tại Thái Nguyên, Bắc Ninh hay Hà Nội phát triển mạnh, mức lương nội địa tăng lên đã làm giảm sức hút của việc đi nước ngoài.

Ông phân tích, nếu mức thu nhập ngoại tệ không cao vượt trội, người dân sẽ chọn ở lại vì “không cần học ngoại ngữ, không cần học văn hóa, không cần học những nghề có tay nghề cao” mà vẫn có việc làm ngay và luôn nhờ sức khỏe.

Bên cạnh đó, các quốc gia tiếp nhận như Đức, Nhật Bản, Hàn Quốc đang nâng cao tiêu chuẩn đầu ra. Lao động ngày nay không chỉ cần sức khỏe mà phải đạt trình độ ngoại ngữ B1, B2 và có chứng chỉ nghề chuyên sâu. Thứ trưởng nhấn mạnh, nếu không đáp ứng được yêu cầu về kỹ năng và sự hấp thụ văn hóa, lao động Việt Nam sẽ khó trụ vững ở các thị trường cao cấp.

Một vấn đề nhức nhối khác được Thứ trưởng nêu rõ là ý thức kỷ luật của một bộ phận lao động. Ông cho rằng người Việt vốn cần cù, nhưng lại “sẵn sàng vi phạm pháp luật ở ngay các nước sở tại” bằng cách phá hợp đồng, trốn ra ngoài làm việc bất hợp pháp.

Đặc biệt, Thứ trưởng Vũ Chiến Thắng cảnh báo về thực trạng tiêu cực trong hoạt động môi giới. Nhiều chương trình hợp tác quốc tế vốn là phi lợi nhuận, nhưng khi về đến tay người lao động lại bị “đội phí vô cùng bất hợp lý” do qua quá nhiều tầng nấc trung gian.

Ông chỉ rõ, từ doanh nghiệp lớn giao cho doanh nghiệp nhỏ, rồi đến các “cò mồi” tại địa phương, mỗi cấp lại tự ý thu thêm một khoản phí, đẩy người lao động vào cảnh nợ nần chồng chất trước khi kịp xuất ngoại.

“Có những chương trình miễn phí, nhưng khi đến người lao động thì lại gánh một khoản phí khổng lồ”, Thứ trưởng nhấn mạnh. 

Cũng nhấn mạnh vấn đề này, ông Đặng Huy Hồng, Giám đốc Trung tâm Lao động ngoài nước (Bộ Nội vụ) cho biết hiện có nhiều tổ chức, đơn vị giả mạo chữ ký của cơ quan chức năng để đưa những thông tin không chính thống trong việc đưa người lao động ra nước ngoài. 

“Chúng tôi đang phối hợp với Bộ Công an để xử lý tình trạng này”, ông cho biết. 

Thêm vào đó, ông Hồng bày tỏ băn khoăn hiện có nhiều lao động “chỉ tin những chương trình có mất phí mà không biết có rất nhiều cơ hội ra nước ngoài làm việc miễn phí”. 

“Trong chương trình đưa người lao động đi Úc vừa rồi, có những phụ huynh học viên lên trực tiếp hỏi chúng tôi rằng chương trình này có thật không và băn khoăn vì sao lại có cơ chế ra nước ngoài mà không tốn đồng nào, lại còn được hỗ trợ”, ông Hồng kể. 

Ông cho rằng nếu các cơ quan chức năng không làm rõ thông tin, không tích cực truyền thông đến người lao động thì tình trạng này vẫn sẽ tiếp tục là điểm nghẽn. 

Thách thức về năng lực của người lao động

Theo ông Vũ Trường Giang, Phó Cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước (Bộ Nội vụ), nhiều quốc gia đang chuyển mạnh sang tuyển dụng lao động có tay nghề, ngoại ngữ và kỹ năng chuyên môn cao. Theo dự báo của Eurostat được ông Giang dẫn lại, đến năm 2030, châu Âu có thể thiếu khoảng 4 triệu lao động trong các lĩnh vực sản xuất, xây dựng và chăm sóc sức khỏe.

“Đây được xem là cơ hội lớn cho lao động Việt Nam nếu đáp ứng được yêu cầu về chất lượng nguồn nhân lực”, ông Giang nhấn mạnh. 

Tuy nhiên, lãnh đạo Cục Quản lý lao động ngoài nước cũng thừa nhận tỷ lệ lao động Việt Nam có bằng cấp, chứng chỉ mới đạt khoảng 29,2%, đồng nghĩa hơn 70% lao động chưa qua đào tạo chính thức. Đây là thách thức lớn trong bối cảnh các thị trường như Nhật Bản, Hàn Quốc hay Đức ngày càng nâng chuẩn tuyển dụng.

Để nâng cao năng lực cạnh tranh của lao động Việt Nam, ông Giang nhấn mạnh 3 trụ cột cần tập trung trước khi xuất cảnh gồm đào tạo nghề, bồi dưỡng ngoại ngữ và giáo dục định hướng pháp luật. Ngoài ra, từ năm 2026, người lao động có thể vay tới 100% chi phí trước khi xuất cảnh thông qua Ngân hàng Chính sách xã hội, bao gồm cả chi phí đào tạo, dịch vụ và vé máy bay.

Yêu cầu thông tin chính thống phải đến thẳng với người dân

Thứ trưởng Bộ Nội vụ Vũ Chiến Thắng yêu cầu đội ngũ cán bộ, tuyên truyền viên cơ sở phải phát huy vai trò “cầu nối”, đưa chính sách của Nhà nước đến với người dân một cách chính xác, kịp thời và dễ hiểu.

Theo ông, trong bối cảnh hoạt động đưa lao động đi nước ngoài đang đặt ra yêu cầu mới về chất lượng, quy mô và hiệu quả, công tác thông tin, tuyên truyền ở cơ sở có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Thứ trưởng cũng đề nghị các học viên chủ động trao đổi kinh nghiệm thực tiễn, cập nhật quy định pháp luật mới và tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý, địa phương với doanh nghiệp dịch vụ.

Với các doanh nghiệp đưa lao động đi làm việc ở nước ngoài, ông yêu cầu tiếp tục nâng cao trách nhiệm, tuân thủ nghiêm quy định pháp luật, đồng thời phối hợp chặt chẽ với cơ quan chức năng trong tuyển chọn, đào tạo và quản lý người lao động.

Trong thời gian tới, Bộ Nội vụ sẽ tiếp tục hoàn thiện hệ thống chính sách, đẩy mạnh thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm và mở rộng thị trường lao động ngoài nước nhằm nâng cao hiệu quả của lĩnh vực này.

Thứ trưởng cũng đề nghị cán bộ cơ sở phải nâng cao trách nhiệm, nắm vững chính sách để tư vấn trực tiếp cho người dân, tránh để “cò mồi” lợi dụng. Ông khẳng định, việc đưa người đi lao động không chỉ để mang về ngoại tệ mà phải hướng tới mục tiêu xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, phục vụ công cuộc phát triển quê hương sau khi họ trở về.

Tin tức An sinh xã hội, thông tin đào tạo việc làm